„Najlepsze efekty osiągamy wtedy, gdy diagnoza, terapia i wsparcie rodziny tworzą jeden spójny plan pomocy.”
Rozmowa z mgr Malwiną Szczygłowską-Hołubowicz – psychologiem prowadzącą terapię grupową dzieci i młodzieży z ADHD w Dolnośląskim Centrum Psychoterapii
DCP: Wielu rodziców po otrzymaniu diagnozy ADHD odczuwa niepokój i zadaje sobie pytanie: „Co dalej?”. Dlaczego właściwa diagnoza jest tak ważnym początkiem procesu terapeutycznego?
M.Sz.-H.:
Diagnoza ADHD nie jest etykietą ani wyrokiem. Wręcz przeciwnie – dla większości rodzin stanowi moment, w którym wiele wcześniejszych trudności zaczyna układać się w spójną całość. Rodzice często mówią: „Wreszcie rozumiem, dlaczego mojemu dziecku było tak trudno.”
Prawidłowo przeprowadzona diagnoza pozwala przede wszystkim odróżnić ADHD od innych zaburzeń, które mogą dawać podobne objawy. Problemy z koncentracją, impulsywność czy trudności szkolne mogą występować również w zaburzeniach lękowych, depresyjnych, zaburzeniach uczenia się, zaburzeniach snu czy zaburzeniach ze spektrum autyzmu. Dlatego tak ważne jest, aby proces diagnostyczny był kompleksowy i prowadzony przez doświadczony zespół specjalistów.
W Dolnośląskim Centrum Psychoterapii diagnoza nie opiera się wyłącznie na jednej rozmowie. Obejmuje szczegółowy wywiad z rodzicami, konsultację z dzieckiem, analizę funkcjonowania w domu i szkole oraz – w zależności od potrzeb – wykorzystanie standaryzowanych narzędzi diagnostycznych, takich jak Conners, czy w przypadku diagnozy różnicowej z zaburzeniami spektrum : ADOS-2, ADI-R czy ASRS. Proces diagnozy dziecko obejmuje następnie również konsultacje lekarza psychiatry dzieci i młodzieży. Takie wieloaspektowe podejście pozwala zaplanować terapię dostosowaną do indywidualnych potrzeb dziecka.
DCP: Czy sama diagnoza wystarczy? Jaką rolę odgrywa psychoterapia indywidualna w pracy z dzieckiem z ADHD?
M.Sz.-H.:
Diagnoza jest początkiem drogi, ale sama w sobie nie zmienia codziennego funkcjonowania dziecka. To terapia pozwala przekuć wiedzę o ADHD w konkretne umiejętności.
Psychoterapia indywidualna daje przestrzeń do pracy nad trudnościami charakterystycznymi dla konkretnego dziecka. Każde dziecko z ADHD jest inne. Jedno będzie potrzebowało wsparcia głównie w regulacji emocji, inne w budowaniu poczucia własnej wartości, jeszcze inne w radzeniu sobie z lękiem, perfekcjonizmem czy trudnościami szkolnymi.
Podczas terapii pomagamy dziecku lepiej rozumieć własne emocje, rozwijać samokontrolę, uczyć się planowania działań oraz rozwiązywania problemów. Pracujemy również nad negatywnymi przekonaniami, które bardzo często pojawiają się u dzieci z ADHD. Wielokrotne doświadczenia niepowodzeń sprawiają, że zaczynają myśleć o sobie: „Jestem głupi”, „Nigdy mi się nie uda”, „Zawsze wszystko psuję”.
Zmiana tych przekonań jest niezwykle ważna, ponieważ poczucie własnej wartości wpływa na motywację do nauki, relacje społeczne i zdrowie psychiczne dziecka.
DCP: Coraz częściej mówi się również o leczeniu farmakologicznym ADHD. Wielu rodziców obawia się jednak leków. Jaką rolę odgrywa farmakoterapia?
M.Sz.-H.:
To temat, który budzi wiele emocji, dlatego warto opierać się na wiedzy naukowej, a nie na mitach.
Decyzję o wdrożeniu farmakoterapii podejmuje wyłącznie lekarz psychiatra dzieci i młodzieży po szczegółowej ocenie funkcjonowania dziecka.
Jeżeli objawy są bardzo nasilone i znacząco utrudniają codzienne funkcjonowanie, odpowiednio dobrane leczenie może poprawić koncentrację uwagi, ograniczyć impulsywność oraz zmniejszyć nadruchliwość. Dzięki temu dziecku łatwiej korzystać z terapii psychologicznej, uczyć się nowych strategii i odnosić sukcesy szkolne.
Jednocześnie bardzo podkreślam, że leki nie uczą umiejętności. Nie nauczą dziecka organizacji, rozwiązywania konfliktów, regulacji emocji czy budowania relacji z rówieśnikami. To właśnie dlatego najlepsze efekty osiągamy wtedy, gdy leczenie farmakologiczne – jeśli jest wskazane – łączone jest z psychoterapią, psychoedukacją oraz współpracą z rodziną i szkołą.
DCP: Dlaczego terapia grupowa jest tak cennym elementem leczenia dzieci z ADHD? Czego dziecko nauczy się podczas takich spotkań?
M.Sz.-H.:
Grupa terapeutyczna jest wyjątkowym miejscem, ponieważ pozwala dziecku ćwiczyć nowe umiejętności w naturalnym środowisku społecznym.
Dziecko nie uczy się wyłącznie poprzez rozmowę z terapeutą. Przede wszystkim doświadcza różnych sytuacji społecznych i od razu może sprawdzać nowe sposoby reagowania. Uczy się czekania na swoją kolej, współpracy, komunikowania własnych potrzeb, radzenia sobie z przegraną, przyjmowania informacji zwrotnej oraz kontrolowania impulsywnych reakcji.
Podczas terapii rozwijamy również funkcje wykonawcze, czyli planowanie, organizację działania, pamięć roboczą, elastyczność myślenia oraz samokontrolę. Są to kompetencje, które odpowiadają za codzienne funkcjonowanie dziecka w domu i w szkole.
Ogromnym atutem grupy jest także możliwość obserwowania innych dzieci. Uczestnicy widzą, że nie są jedynymi osobami zmagającymi się z podobnymi trudnościami. Zaczynają rozumieć, że ADHD nie definiuje ich jako ludzi. To doświadczenie znacząco zmniejsza poczucie osamotnienia i wzmacnia poczucie przynależności.
DCP: Jakie zmiany najczęściej obserwuje Pani u dzieci po kilku miesiącach uczestnictwa w terapii grupowej?
M.Sz.-H.:
Najpiękniejsze jest to, że zmiany dotyczą nie tylko zachowania, ale całego funkcjonowania dziecka.
Rodzice bardzo często zauważają, że dziecko staje się spokojniejsze, łatwiej radzi sobie z emocjami, rzadziej wpada w konflikty i zaczyna lepiej rozumieć swoje reakcje. Poprawia się organizacja codziennych obowiązków, dziecko chętniej podejmuje wyzwania i coraz częściej kończy rozpoczęte zadania.
Nauczyciele zwracają uwagę na większą koncentrację, lepszą współpracę podczas lekcji oraz poprawę funkcjonowania w klasie.
Dla mnie jednak najważniejsze są zmiany w sposobie myślenia dziecka o sobie. Kiedy słyszę: „Już wiem, że potrafię”, „Mam kolegów”, „Nie boję się zgłaszać na lekcji”, „Już nie denerwuję się tak jak kiedyś” – wiem, że terapia przynosi realne efekty.
To właśnie odbudowa poczucia własnej wartości bardzo często staje się fundamentem dalszego rozwoju dziecka.
DCP: Jak wygląda organizacja terapii grupowej w Dolnośląskim Centrum Psychoterapii i w jaki sposób rodzice mogą zapisać dziecko?
M.Sz.-H.:
Pracujemy w oparciu o jasno zaplanowany program terapeutyczny.
Każda grupa stanowi zamknięty cykl realizowany przez cały semestr szkolny. Spotkania odbywają się raz w tygodniu w godzinach popołudniowych, co pozwala dzieciom uczestniczyć w terapii bez kolizji z zajęciami szkolnymi.
Pracujemy wyłącznie w kameralnych, pięcioosobowych grupach, ponieważ taka liczebność umożliwia indywidualne podejście do każdego uczestnika oraz intensywną pracę terapeutyczną.
Przed rozpoczęciem programu odbywa się spotkanie kwalifikacyjne z rodzicami i dzieckiem, podczas którego przeprowadzamy szczegółowy wywiad, analizujemy dotychczasowe funkcjonowanie dziecka oraz wspólnie określamy cele terapii.
Jeżeli zachodzi taka potrzeba, dziecko może równolegle korzystać z innych form pomocy dostępnych w Dolnośląskim Centrum Psychoterapii – psychoterapii indywidualnej, konsultacji psychologicznych, diagnostyki ADHD i zaburzeń ze spektrum autyzmu oraz opieki lekarzy psychiatrów dzieci i młodzieży. Dzięki temu rodzina otrzymuje kompleksową pomoc w jednym miejscu.
Zapisy do terapii grupowej
Dolnośląskie Centrum Psychoterapii
? ul. Powstańców Śląskich 28–30, 53-333 Wrocław
☎ 71 332 36 70
? info@dcp.wroclaw.pl
? www.dcp.wroclaw.pl
Grupy terapeutyczne:
- dzieci 7–10 lat,
- młodzież 11–14 lat,
✔ zamknięty cykl terapeutyczny przez cały semestr szkolny✔ spotkania raz w tygodniu w godzinach popołudniowych✔ kameralne grupy – maksymalnie 5 uczestników✔ kwalifikacja poprzedzona konsultacją psychologiczną z rodzicami i dzieckiem✔ możliwość objęcia dziecka kompleksową diagnostyką, psychoterapią indywidualną oraz opieką psychiatry dzieci i młodzieży w Dolnośląskim Centrum Psychoterapii.
