Zaburzenia psychotyczne – współczesne rozumienie, diagnostyka i leczenie Rozmowa z prof. dr hab. Patrykiem Piotrowskim

„Zaburzenia psychotyczne – współczesne rozumienie, diagnostyka i leczenie

Rozmowa z prof. dr hab. Patrykiem Piotrowskim”

specjalistą psychiatrą, specjalistą psychiatrii środowiskowej

Panie Profesorze, czym są zaburzenia psychotyczne z punktu widzenia współczesnej psychiatrii?

Prof. dr hab. Patryk Piotrowski:Zaburzenia psychotyczne stanowią heterogenną grupę poważnych zaburzeń psychicznych, których wspólnym mianownikiem jest występowanie objawów świadczących o zaburzeniu percepcji rzeczywistości, myślenia, emocji oraz zachowania. W przebiegu psychozy dochodzi do istotnego osłabienia zdolności krytycznej oceny własnych przeżyć, co może prowadzić do dezorganizacji funkcjonowania osobistego, społecznego i zawodowego.

Z perspektywy klinicznej niezwykle istotne jest podkreślenie, że psychoza nie jest jedną chorobą, lecz zespołem objawów, które mogą występować w przebiegu różnych jednostek diagnostycznych – zarówno pierwotnych zaburzeń psychicznych, jak i schorzeń somatycznych czy neurologicznych.

Jakie jednostki chorobowe zaliczamy do spektrum zaburzeń psychotycznych?

Prof. dr hab. Patryk Piotrowski:Do najczęściej rozpoznawanych należą:

schizofrenia,
zaburzenia schizoafektywne,
ostre i przemijające zaburzenia psychotyczne,
zaburzenia urojeniowe,
psychozy w przebiegu zaburzeń afektywnych (depresji i choroby afektywnej dwubiegunowej),
psychozy indukowane substancjami psychoaktywnymi,
zaburzenia psychotyczne wtórne do chorób somatycznych i uszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego.

W praktyce klinicznej kluczowe znaczenie ma diagnostyka różnicowa, ponieważ objawy psychotyczne mogą być pierwszym sygnałem bardzo różnych procesów chorobowych.

Jakie są kryteria diagnostyczne zaburzeń psychotycznych?

Prof. dr hab. Patryk Piotrowski:Rozpoznanie opieramy na kryteriach klasyfikacji ICD-11 oraz DSM-5, przy czym sama obecność objawów psychotycznych nie jest wystarczająca do postawienia konkretnej diagnozy. Niezbędna jest szczegółowa analiza czasu trwania, dynamiki objawów, ich kontekstu oraz wpływu na funkcjonowanie pacjenta.

Do głównych objawów psychotycznych zaliczamy:

Objawy pozytywne (wytwórcze):

urojenia (np. prześladowcze, odnoszące, wielkościowe, oddziaływania),
omamy – najczęściej słuchowe, ale również wzrokowe, czuciowe lub węchowe,
dezorganizację myślenia i mowy,
zachowania dziwaczne lub nieadekwatne do sytuacji.

Objawy negatywne:

spłycenie lub zubożenie ekspresji emocjonalnej,
wycofanie społeczne,
anhedonia,
apatia i brak motywacji,
zubożenie mowy i inicjatywy.

Objawy poznawcze:

zaburzenia koncentracji,
trudności w pamięci roboczej,
upośledzenie planowania i funkcji wykonawczych.

To właśnie objawy negatywne i poznawcze często w największym stopniu wpływają na długoterminowe funkcjonowanie pacjentów.

Z jakimi trudnościami mierzą się pacjenci w codziennym życiu?

Prof. dr hab. Patryk Piotrowski:Zaburzenia psychotyczne są ogromnym obciążeniem zarówno dla samych pacjentów, jak i ich bliskich. Pacjenci często doświadczają:

silnego lęku i poczucia zagrożenia,
dezorientacji i poczucia utraty kontroli,
trudności w relacjach interpersonalnych,
problemów w pracy lub edukacji,
obniżonej samooceny,
stygmatyzacji społecznej.

Rodziny pacjentów zmagają się natomiast z bezradnością, przeciążeniem emocjonalnym i brakiem wiedzy, jak wspierać chorego w sposób konstruktywny.

Kiedy należy zgłosić się do psychiatry?

Prof. dr hab. Patryk Piotrowski:Do psychiatry należy zgłosić się niezwłocznie, gdy pojawiają się:

omamy lub urojenia,
nagłe, niewyjaśnione zmiany zachowania,
wycofanie społeczne i zaniedbywanie podstawowych potrzeb,
silna podejrzliwość lub lęk,
dezorganizacja myślenia i mowy,
myśli samobójcze lub zachowania autoagresywne.

Wczesna interwencja psychiatryczna istotnie zmniejsza ryzyko przewlekłego przebiegu choroby i poprawia rokowanie.

Jak wygląda współczesne leczenie zaburzeń psychotycznych?

Prof. dr hab. Patryk Piotrowski:Leczenie zaburzeń psychotycznych ma charakter kompleksowy, długoterminowy i wielopoziomowy.

Farmakoterapia

Podstawą są leki przeciwpsychotyczne, dobierane indywidualnie z uwzględnieniem:

obrazu klinicznego,
wieku pacjenta,
chorób współistniejących,
tolerancji leczenia.

Celem jest nie tylko redukcja objawów wytwórczych, ale również poprawa funkcjonowania poznawczego i jakości życia.

Oddziaływania psychospołeczne

psychoedukacja pacjenta i rodziny,
psychoterapia wspierająca i poznawczo-behawioralna,
treningi umiejętności społecznych,
rehabilitacja psychiatryczna,
terapia środowiskowa.

To właśnie połączenie leczenia farmakologicznego i oddziaływań psychospołecznych daje najlepsze efekty terapeutyczne.

Jaką rolę odgrywa psychiatria środowiskowa?

Prof. dr hab. Patryk Piotrowski:Psychiatria środowiskowa koncentruje się na leczeniu pacjenta w jego naturalnym kontekście życia – rodzinie, pracy, społeczności lokalnej. Takie podejście znacząco zwiększa skuteczność leczenia, zmniejsza liczbę hospitalizacji i pozwala pacjentom na realny powrót do aktywnego życia.

Prof. dr hab. Patryk Piotrowski – adiunkt w Katedrze Psychiatrii Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, specjalista psychiatra, specjalista psychiatrii środowiskowej.

Absolwent Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu. Podczas studiów był stypendystą Uniwersytetów w Padwie i Perugii oraz słuchaczem studiów podyplomowych w zakresie Zarządzania w Ochronie Zdrowia. Specjalizację z psychiatrii odbywał w trybie rezydenckim. W 2008 roku obronił z wyróżnieniem pracę doktorską z zakresu psychiatrii.

Od 2007 roku członek Zarządu Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego Oddziału Wrocławskiego. Od 2005 roku związany z czasopismem naukowym Psychogeriatria Polska, gdzie od 2012 roku pełni funkcję Zastępcy Redaktora Naczelnego. Od 2012 roku aktywnie współpracuje z Harvard Medical School – World Mental Health Initiative.

Autor kilkudziesięciu publikacji naukowych w czasopismach krajowych i zagranicznych oraz licznych rozdziałów w książkach polsko- i anglojęzycznych. Laureat wielu prestiżowych stypendiów krajowych i międzynarodowych (m.in. European College of Neuropsychopharmacology, European Health Management Association).

Na co dzień łączy działalność naukową z intensywną pracą kliniczną w oddziale stacjonarnym i dziennym Kliniki Psychiatrii UM we Wrocławiu.

Zakres specjalizacji klinicznej:

schizofrenia i psychozy schizofrenopodobne,
zaburzenia afektywne (depresja, ChAD),
zaburzenia psychiczne związane z uzależnieniami,
zaburzenia psychiczne w przebiegu chorób somatycznych i neurologicznych,
zaburzenia wieku podeszłego,
reakcje kryzysowe i dezadaptacyjne,
zaburzenia osobowości i zaburzenia rozwoju intelektualnego.

Zapraszamy do umówienia konsultacji w Dolnośląskim Centrum Psychoterapii we Wrocławiu przy ul. Powstańców Śląskich 28-30https://www.medfile.pl/patryk-piotrowski/psychiatra/wroclaw/

Dni przyjęć:

pon: 14:00 - 17:00,

wt 15:40-18:00,

śr. 15:00-19:00

Zaproszenie na konsultacje psychiatryczne – DCP Wrocław

Prof. dr hab. Patryk Piotrowski przyjmuje pacjentów w Dolnośląskim Centrum Psychoterapii we Wrocławiu, oferując wysokospecjalistyczne konsultacje psychiatryczne oparte na aktualnej wiedzy naukowej i wieloletnim doświadczeniu klinicznym.

W DCP zapewniamy: