„Zaburzenia afektywne dwubiegunowe – diagnoza, codzienne trudności i skuteczne leczenie”
Rozmowa ze specjalistą psychiatrą Agnieszką Dudałą
Pani Doktor, czym są zaburzenia afektywne dwubiegunowe i dlaczego wciąż budzą tak wiele nieporozumień?
Dr Agnieszka Dudała:Zaburzenia afektywne dwubiegunowe (ChAD) to przewlekłe choroby psychiczne, których istotą są nawracające zaburzenia nastroju, energii i aktywności psychoruchowej. W przebiegu choroby pacjent doświadcza epizodów depresji oraz epizodów manii lub hipomanii, pomiędzy którymi mogą występować okresy względnej stabilizacji.
Niestety, ChAD nadal bywa mylona z „huśtawką nastroju”, cechą temperamentu czy zaburzeniem osobowości. Tymczasem jest to poważne schorzenie biologiczne, które wpływa na funkcjonowanie emocjonalne, społeczne, zawodowe i rodzinne pacjenta. Nieleczona choroba afektywna dwubiegunowa może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, relacyjnych, a nawet zagrożenia życia.
Jakie typy choroby afektywnej dwubiegunowej wyróżniamy?
Dr Agnieszka Dudała:Najczęściej mówimy o:
- ChAD typu I – gdzie występują pełnoobjawowe epizody manii, często wymagające hospitalizacji, oraz epizody depresji,
- ChAD typu II – z epizodami depresyjnymi i hipomanią, bez pełnej manii,
- zaburzeniach z kręgu dwubiegunowości, w tym postaciach atypowych, cyklotymii czy zaburzeniach o szybkim cyklowaniu.
W praktyce klinicznej ogromne znaczenie ma dokładna analiza przebiegu objawów w czasie, ponieważ wiele osób przez lata jest leczonych wyłącznie z powodu depresji, bez rozpoznania komponenty dwubiegunowej.
Jakie są aktualne kryteria diagnostyczne ChAD?
Dr Agnieszka Dudała:Rozpoznanie opieramy na klasyfikacjach ICD-11 oraz DSM-5 i zawsze wymaga dokładnego wywiadu psychiatrycznego.
Kluczowym kryterium rozpoznania ChAD jest wystąpienie co najmniej jednego epizodu maniakalnego lub hipomaniakalnego.
Epizod maniakalny obejmuje:
- wyraźnie podwyższony, euforyczny lub drażliwy nastrój,
- znacznie zwiększoną energię i aktywność,
- zmniejszoną potrzebę snu (np. 2–3 godziny bez uczucia zmęczenia),
- przyspieszony tok myślenia i mowy,
- gonitwę myśli,
- zawyżoną samoocenę, poczucie wyjątkowości,
- impulsywne, ryzykowne zachowania (wydatki, używki, seksualność),
- zaburzenie funkcjonowania społecznego lub zawodowego,
- czasem objawy psychotyczne (urojenia, omamy).
Epizod hipomaniakalny:
- ma podobne objawy, ale o mniejszym nasileniu,
- nie prowadzi do ciężkiego upośledzenia funkcjonowania,
- bywa subiektywnie odbierany jako „dobry okres”, co utrudnia diagnozę.
Epizod depresyjny:
- obniżony nastrój utrzymujący się większość dnia,
- utrata zainteresowań i zdolności do odczuwania przyjemności,
- przewlekłe zmęczenie,
- zaburzenia snu i apetytu,
- spowolnienie lub pobudzenie psychoruchowe,
- poczucie winy, bezwartościowości,
- myśli rezygnacyjne lub samobójcze.
Z jakimi codziennymi trudnościami najczęściej zgłaszają się pacjenci?
Dr Agnieszka Dudała:Pacjenci z chorobą afektywną dwubiegunową bardzo często doświadczają:
- trudności w utrzymaniu stabilnych relacji partnerskich i rodzinnych,
- problemów zawodowych wynikających z nieregularnej dyspozycyjności,
- konsekwencji finansowych epizodów maniakalnych,
- poczucia wstydu i winy po okresach manii,
- lęku przed nawrotem objawów,
- obniżonego poczucia własnej wartości,
- współwystępujących zaburzeń lękowych, uzależnień, zaburzeń snu,
- problemów z akceptacją choroby i konieczności leczenia przewlekłego.
Często pacjenci mówią: „Nie wiem, która wersja mnie jest prawdziwa” — i to jest ogromnie obciążające emocjonalnie doświadczenie.
Kiedy pacjent powinien zgłosić się do psychiatry?
Dr Agnieszka Dudała:Do psychiatry warto zgłosić się zawsze, gdy:
- epizody depresji są nawracające lub oporne na leczenie,
- pojawiają się okresy nadmiernej energii, bezsenności i impulsywności,
- bliscy zauważają wyraźne zmiany zachowania,
- dochodzi do zachowań ryzykownych,
- występują myśli samobójcze,
- pacjent ma poczucie utraty kontroli nad swoim funkcjonowaniem.
Im wcześniej postawimy trafną diagnozę, tym lepsze rokowanie i mniejsze ryzyko powikłań.
Jak wygląda leczenie choroby afektywnej dwubiegunowej?
Dr Agnieszka Dudała:Leczenie ChAD jest procesem długofalowym i wymaga ścisłej współpracy pacjenta z zespołem terapeutycznym.
Farmakoterapia:
Podstawą są:
- stabilizatory nastroju,
- leki normotymiczne,
- leki przeciwpsychotyczne,
- w wybranych sytuacjach leki przeciwdepresyjne (stosowane bardzo ostrożnie).
Celem leczenia nie jest „spłaszczenie emocji”, lecz stabilizacja nastroju i poprawa jakości życia.
Psychoterapia:
Ogromną rolę odgrywa psychoterapia, szczególnie:
- terapia poznawczo-behawioralna,
- psychoedukacja,
- terapia wspierająca i praca z rodziną.
Pacjent uczy się rozpoznawać sygnały nawrotu, regulować rytm dnia, dbać o sen i redukować stres.
Jaką rolę odgrywa zespół specjalistów?
Dr Agnieszka Dudała:Choroba afektywna dwubiegunowa wymaga podejścia zespołowego. Najlepsze efekty osiągamy, gdy pacjent ma dostęp do:
- psychiatry,
- psychologa,
- psychoterapeuty,
- czasem terapeuty rodzinnego.
To pozwala nie tylko leczyć objawy, ale realnie wspierać pacjenta w codziennym funkcjonowaniu.
Specjalista psychiatra - Agnieszka Dudała
Jest absolwentką Wydziału Lekarskiego Akademii Medycznej we Wrocławiu. Specjalista w zakresie psychiatrii dorosłych. Pracuje na oddziale męskim w Wojewódzkim Szpitalu dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w Lubiążu. Doświadczenie zawodowe zdobywała na Oddziale Dziennym i w Poradni Zdrowia Psychicznego zajmując się leczeniem zaburzeń lękowych, psychoz, zaburzeń nastroju i innych zaburzeń psychicznych, a także pracując z osobami uzależnionymi w Oddziale Leczenia Uzależnień w Legnicy. Pacjentów przyjmuje w Dolnośląskim Centrum Psychoterapii przy ul. Powstańców Śląskich 28/30 we Wrocławiu
Dni przyjęć:
pon., śr. 12:00-18:00
wt., czw. 8:00-14:00,
- 8:00- 12:40
https://www.medfile.pl/agnieszka-dudala/psychiatra/wroclaw/
Zaproszenie do Dolnośląskiego Centrum Psychoterapii (DCP)
W Dolnośląskim Centrum Psychoterapii we Wrocławiu oferujemy kompleksową opiekę nad osobami z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi.
? konsultacje u doświadczonych psychiatrów,? wsparcie psychologów i psychoterapeutów CBT,? rzetelną diagnostykę różnicową,? psychoedukację dla pacjentów i rodzin,? indywidualnie dopasowane plany leczenia,? opiekę zgodną z aktualną wiedzą medyczną.
Jeśli Ty lub ktoś z Twoich bliskich doświadcza wahań nastroju, depresji lub epizodów nadmiernej aktywności — nie zostawaj z tym sam/a.
? Dolnośląskie Centrum Psychoterapiiul. Powstańców Śląskich 28-30
? Rejestracja: 71/332 36 70, info@dcp.wroclaw.pl? www.dcp.wroclaw.pl
Jeśli Ty lub Twoi bliscy doświadczacie trudności — wczesna konsultacja psychiatryczna ma kluczowe znaczenie.
