DCP:
ADHD stało się w ostatnich latach jednym z najczęściej poruszanych tematów dotyczących zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży. Czy rzeczywiście mamy dziś do czynienia z epidemią ADHD?
AJM:
To pytanie pojawia się bardzo często zarówno w gabinetach psychologicznych, jak i w mediach. W mojej ocenie nie obserwujemy „mody na ADHD”, ale przede wszystkim ogromny wzrost świadomości społecznej i diagnostycznej. Jeszcze kilkanaście lat temu wiele dzieci funkcjonowało bez właściwej diagnozy. Były określane jako „niegrzeczne”, „leniwe”, „chaotyczne”, „rozpuszczone” albo „niezdolne do skupienia”. Dzisiaj wiemy, że ADHD jest zaburzeniem neurorozwojowym, które ma biologiczne podłoże i wiąże się ze specyficznym funkcjonowaniem mózgu.
ADHD nie jest więc efektem złego wychowania, braku konsekwencji rodziców czy nadmiernego korzystania z elektroniki. Oczywiście środowisko może wpływać na nasilenie objawów, jednak samo zaburzenie wynika z odmiennego dojrzewania układu nerwowego. Dzięki współczesnej wiedzy możemy dużo lepiej rozumieć mechanizmy funkcjonowania dzieci z ADHD i skuteczniej je wspierać.
DCP:
Jak współcześnie rozumiane jest ADHD?
AJM:
Według klasyfikacji DSM-5 ADHD należy do grupy zaburzeń neurorozwojowych. Oznacza to, że trudności pojawiają się bardzo wcześnie w rozwoju dziecka i są związane z funkcjonowaniem układu nerwowego. Objawy dotyczą przede wszystkim trzech obszarów: deficytów uwagi, nadruchliwości oraz impulsywności.
W praktyce oznacza to, że dziecko może mieć ogromne trudności z koncentracją, organizacją działania, kończeniem zadań czy kontrolowaniem swoich reakcji emocjonalnych i zachowań. Bardzo ważne jest jednak to, że objawy muszą utrzymywać się przez minimum sześć miesięcy, występować w różnych środowiskach – na przykład zarówno w domu, jak i w szkole – oraz powodować realne trudności w funkcjonowaniu społecznym, szkolnym lub emocjonalnym.
To niezwykle istotne, ponieważ każde dziecko bywa ruchliwe, impulsywne czy rozproszone. ADHD diagnozujemy dopiero wtedy, gdy trudności są trwałe, nasilone i znacząco utrudniają codzienne funkcjonowanie dziecka.
DCP:
Wiele osób kojarzy ADHD wyłącznie z nadruchliwością. Tymczasem specjaliści mówią dziś bardzo dużo o funkcjach wykonawczych. Co to właściwie oznacza?
AJM:
To bardzo ważny temat, ponieważ ADHD nie jest wyłącznie „problemem z siedzeniem spokojnie”. W praktyce klinicznej obserwujemy przede wszystkim trudności związane z funkcjami wykonawczymi, czyli procesami odpowiedzialnymi za planowanie, organizację, przewidywanie konsekwencji, kontrolę impulsów, zarządzanie czasem oraz regulację emocji.
Dziecko z ADHD często doskonale wie, co powinno zrobić, ale ma ogromną trudność z przełożeniem tej wiedzy na działanie. Rodzice bardzo często słyszą od nauczycieli lub innych osób: „On potrafi, ale mu się nie chce”. Tymczasem problem nie polega na braku motywacji, lecz na zaburzonej samoregulacji i kontroli wykonawczej.
Dziecko może mieć trudność z rozpoczęciem zadania, utrzymaniem koncentracji, monitorowaniem własnych działań czy przewidywaniem skutków swoich decyzji. Często obserwujemy również bardzo dużą niestabilność funkcjonowania – jednego dnia dziecko osiąga świetne wyniki, a następnego zupełnie nie radzi sobie z prostymi obowiązkami.
DCP:
Jak wygląda to w codziennym życiu dziecka?
AJM:
W codziennym funkcjonowaniu może to wyglądać bardzo różnie. Dziecko rozpoczyna odrabianie lekcji i po kilku minutach zapomina, co miało zrobić. Gubi zeszyty, zapomina o sprawdzianach, ma ogromne trudności z organizacją tornistra czy biurka. Rodzice często odnoszą wrażenie, że dziecko funkcjonuje „w chaosie”.
Bardzo charakterystyczna jest także zmienność funkcjonowania. Jednego dnia dziecko może napisać sprawdzian na bardzo wysoką ocenę, a następnego nie oddać pracy domowej albo zapomnieć o podstawowych obowiązkach szkolnych.
To właśnie ta niestabilność powoduje, że otoczenie często błędnie interpretuje trudności dziecka jako brak chęci lub lenistwo.
DCP:
Coraz częściej mówi się również o problemach emocjonalnych u dzieci z ADHD.
AJM:
Tak, ponieważ ADHD bardzo silnie wpływa na samoocenę dziecka. Dzieci z ADHD przez lata słyszą komunikaty: „ciągle przeszkadzasz”, „znowu zapomniałeś”, „nie starasz się”, „jesteś niegrzeczny”. W rezultacie rozwija się poczucie porażki i niska samoocena.
Dziecko zaczyna postrzegać siebie jako „gorsze”, „mniej zdolne” albo „problematyczne”. Bardzo często obserwujemy współwystępowanie zaburzeń lękowych, obniżonego nastroju, depresji czy trudności emocjonalnych.
Wielu młodych pacjentów doświadcza przewlekłego stresu wynikającego z ciągłych niepowodzeń szkolnych i społecznych. To powoduje, że ADHD nie powinno być postrzegane wyłącznie jako problem z koncentracją, ale jako zaburzenie wpływające na całe funkcjonowanie dziecka.
DCP:
Czy dzieci z ADHD rzeczywiście mają większe trudności społeczne?
AJM:
Tak, ale bardzo ważne jest zrozumienie, z czego te trudności wynikają. Większość dzieci z ADHD doskonale zna normy społeczne i rozumie zasady funkcjonowania w grupie. Problem polega na tym, że w sytuacji impulsywnej reakcji nie potrafią zastosować tej wiedzy w praktyce.
Dziecko może przerywać innym, reagować zbyt gwałtownie, narzucać się w zabawie albo działać bez przewidywania konsekwencji. Może mieć także trudność z czekaniem na swoją kolej czy kontrolowaniem emocji podczas konfliktu.
W rezultacie dzieci z ADHD często doświadczają odrzucenia przez rówieśników. To bardzo bolesne doświadczenie, które dodatkowo wpływa na rozwój emocjonalny i poczucie własnej wartości.
DCP:
Co współczesna nauka mówi o biologicznym podłożu ADHD?
AJM:
Obecnie wiemy już bardzo dużo o neurobiologicznych podstawach ADHD. Badania EEG, rezonansu magnetycznego czy pozytonowej tomografii emisyjnej pokazują, że ADHD wiąże się ze specyficznym funkcjonowaniem mózgu.
Różnice dotyczą przede wszystkim obszarów odpowiedzialnych za uwagę, kontrolę zachowania oraz hamowanie impulsów, takich jak kora przedczołowa, układ limbiczny czy ciało prążkowane. U osób z ADHD obserwujemy mniej efektywne funkcjonowanie mechanizmów odpowiedzialnych za samokontrolę i utrzymywanie koncentracji.
Wiemy również, że ADHD ma bardzo silny komponent genetyczny. Zaburzenie bardzo często występuje rodzinnie.
DCP:
Przejdźmy do samej diagnozy. Czym właściwie jest Conners 3?
AJM:
Conners 3 to jedno z najbardziej zaawansowanych i najlepiej przebadanych narzędzi diagnostycznych służących do oceny ADHD oraz trudności współwystępujących u dzieci i młodzieży.
Jest to zestaw kwestionariuszy przygotowanych dla rodziców, nauczycieli oraz samego dziecka lub nastolatka. Dzięki temu możemy spojrzeć na funkcjonowanie dziecka z różnych perspektyw i ocenić, jak objawy manifestują się w różnych środowiskach.
DCP:
Czy Conners 3 bada wyłącznie ADHD?
AJM:
Nie i to właśnie jest ogromna wartość tego narzędzia. Conners 3 pozwala ocenić nie tylko objawy ADHD, ale także funkcje wykonawcze, problemy z nauką, impulsywność, agresję, zachowania opozycyjno-buntownicze, relacje rodzinne i rówieśnicze oraz trudności emocjonalne.
Kwestionariusz zawiera również skale przesiewowe dotyczące ryzyka depresji i lęku, co ma ogromne znaczenie kliniczne, ponieważ ADHD bardzo rzadko występuje „w czystej postaci”.
DCP:
Wspomniała Pani wcześniej o skalach kontrolnych. Jaką pełnią funkcję?
AJM:
Conners 3 zawiera specjalne skale kontrolne oceniające styl udzielania odpowiedzi. Dzięki nim możemy sprawdzić, czy respondent nie przedstawia dziecka w sposób zbyt pozytywny lub przeciwnie – nie wyolbrzymia trudności. Możemy również ocenić, czy odpowiedzi były udzielane uważnie i konsekwentnie.
To bardzo ważne, ponieważ zwiększa wiarygodność badania i pozwala diagnoście bardziej trafnie interpretować wyniki.
DCP:
Dlaczego w diagnozie ADHD tak ważne są informacje od nauczycieli?
AJM:
Ponieważ ADHD musi występować w więcej niż jednym środowisku. Nauczyciel obserwuje dziecko w warunkach wysokich wymagań poznawczych i społecznych – podczas koncentracji na lekcji, pracy w grupie, wykonywania poleceń czy organizacji własnej pracy.
Często dopiero porównanie informacji od rodziców i nauczycieli pozwala zobaczyć pełny obraz trudności dziecka.
DCP:
Czy wynik Conners 3 oznacza automatycznie diagnozę ADHD?
AJM:
Absolutnie nie. Conners 3 jest bardzo ważnym elementem procesu diagnostycznego, ale nie zastępuje pełnej diagnozy klinicznej.
Profesjonalna diagnoza ADHD obejmuje szczegółowy wywiad rozwojowy, analizę funkcjonowania rodzinnego i szkolnego, obserwację kliniczną, ocenę funkcji poznawczych oraz diagnozę różnicową.
Musimy wykluczyć inne zaburzenia, które mogą dawać podobne objawy, takie jak zaburzenia lękowe, depresja, spektrum autyzmu, zaburzenia snu, trudności sensoryczne czy zaburzenia uczenia się.
DCP:
Jak wygląda nowoczesne leczenie ADHD?
AJM:
Najskuteczniejsze jest podejście wielospecjalistyczne. W zależności od potrzeb dziecka obejmuje ono psychoedukację rodziców, terapię poznawczo-behawioralną, trening umiejętności społecznych, trening funkcji wykonawczych, wsparcie szkolne oraz terapię emocjonalną. W niektórych przypadkach konieczna jest także farmakoterapia.
Bardzo ważna jest również współpraca z rodziną i szkołą. Dziecko z ADHD potrzebuje środowiska, które rozumie mechanizmy jego funkcjonowania i potrafi dostosować wymagania oraz strategie wsparcia.
DCP:
Czy ADHD może wiązać się również z mocnymi stronami?
AJM:
Zdecydowanie tak. Wiele osób z ADHD wyróżnia ogromna kreatywność, nieszablonowe myślenie, wysoka energia, spontaniczność oraz bardzo szybkie kojarzenie faktów.
Problem polega na tym, że bez odpowiedniego wsparcia potencjał ten często pozostaje niewykorzystany. Dlatego tak ważne jest nie tylko leczenie trudności, ale także wzmacnianie zasobów dziecka.
DCP:
Jaki powinien być główny cel diagnozy ADHD?
AJM:
Nie chodzi wyłącznie o „nazwanie problemu”. Celem diagnozy jest przede wszystkim zrozumienie dziecka – tego, dlaczego reaguje w określony sposób, z czego wynikają jego trudności, jakie są jego potrzeby i jak można mu skutecznie pomóc.
Dobrze przeprowadzona diagnoza bardzo często zmienia życie całej rodziny. Rodzice przestają interpretować zachowania dziecka jako „złośliwość” czy „brak wychowania”, a zaczynają rozumieć mechanizmy neurorozwojowe stojące za ADHD.
To pierwszy krok do skutecznego wsparcia, budowania poczucia kompetencji oraz poprawy jakości życia dziecka i jego rodziny.
? „CONNERS 3 – kompleksowa diagnoza ADHD i trudności współwystępujących u dzieci i młodzieży”? Praktyczne zastosowanie kwestionariuszy w procesie diagnostycznym
Czy zdarza Ci się zastanawiać, jak trafnie zintegrować informacje od rodziców, nauczycieli i samego dziecka, aby postawić rzetelną diagnozę ADHD?
Zapraszamy psychologów, diagnostów i specjalistów pracujących z dziećmi i młodzieżą na specjalistyczne szkolenie organizowane przez Dolnośląskie Centrum Psychoterapii.
To intensywne, praktyczne szkolenie zostało stworzone z myślą o osobach, które chcą zdobyć większą pewność diagnostyczną, uporządkować swoją wiedzę oraz nauczyć się profesjonalnej interpretacji wyników CONNERS 3 w codziennej praktyce klinicznej.
? OSTATNIE WOLNE MIEJSCA!
Podczas szkolenia dowiesz się między innymi:✔️ jak interpretować profile wyników CONNERS 3,✔️ jak analizować rozbieżności pomiędzy oceną rodzica i nauczyciela,✔️ jak wykorzystać CONNERS 3 w diagnozie różnicowej,✔️ jak integrować wyniki z wywiadem klinicznym i innymi metodami diagnostycznymi,✔️ jak formułować profesjonalne wnioski diagnostyczne i zalecenia,✔️ jak unikać najczęstszych błędów interpretacyjnych.
? Program szkolenia obejmuje:▫️ wprowadzenie do diagnozy ADHD u dzieci i młodzieży,▫️ podstawy teoretyczne CONNERS 3,▫️ strukturę baterii i wskaźników DSM,▫️ organizację badania i zbieranie danych,▫️ interpretację ilościową i jakościową wyników,▫️ analizę profilu funkcjonowania dziecka,▫️ diagnozę różnicową ADHD,▫️ integrację danych diagnostycznych,▫️ tworzenie opinii i zaleceń klinicznych.
? Szkolenie poprowadzi Agnieszka Juszczyk-Mirek – psycholog, seksuolog, interwentka kryzysowa i certyfikowana psychoterapeutka CBT, terapeutka systemowa oraz terapeutka schematu, z 23-letnim doświadczeniem klinicznym.
To szkolenie prowadzone przez praktyka, który na co dzień zajmuje się diagnozą ADHD, zaburzeń neurorozwojowych oraz terapią dzieci, młodzieży i rodzin.
? Forma: ONLINE? Termin: piątek, 15 maja 2026 r.? Godzina: 9:00–16:00? Cena: 699 PLN
To nie będzie wyłącznie teoria.To praktyczna wiedza, konkretne strategie interpretacji oraz narzędzia, które wykorzystasz od razu w swojej pracy diagnostycznej.
Jeśli chcesz pracować pewniej, bardziej świadomie i zgodnie z aktualnymi standardami diagnostycznymi — to szkolenie jest dla Ciebie.
? Zapisz się tutaj:https://dcp.wroclaw.pl/.../conners-3-kompleksowa-diagnoza...
