ADHD u dzieci i młodzieży – jak rozpoznać pierwsze objawy i kiedy zgłosić się po pomoc?
Wywiad z Agnieszką Juszczyk-Mirek – psychologiem, psychoterapeutą poznawczo-behawioralnym (CBT), specjalistą Dolnośląskiego Centrum Psychoterapii
Redakcja DCP:
Pani Agnieszko, coraz częściej słyszymy o ADHD u dzieci i nastolatków. Czy rzeczywiście mamy do czynienia z "epidemią ADHD", czy raczej potrafimy je lepiej rozpoznawać?
Agnieszka Juszczyk-Mirek:
To bardzo ważne pytanie. Zdecydowanie nie powiedziałabym, że obserwujemy epidemię ADHD. Obecnie dysponujemy znacznie większą wiedzą naukową, bardziej precyzyjnymi narzędziami diagnostycznymi oraz większą świadomością społeczną niż jeszcze kilkanaście lat temu. Dzięki temu dzieci, które wcześniej były określane jako "niegrzeczne", "leniwe", "niezdyscyplinowane" czy "źle wychowane", mają szansę otrzymać właściwą diagnozę i odpowiednią pomoc.
ADHD, czyli zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (Attention Deficit Hyperactivity Disorder), jest neurorozwojowym zaburzeniem funkcjonowania mózgu. Oznacza to, że dziecko od najmłodszych lat rozwija się nieco inaczej niż jego rówieśnicy. Nie jest to wynik błędów wychowawczych, złej woli dziecka czy nadmiernego korzystania z elektroniki. Objawy wynikają z odmiennego funkcjonowania struktur mózgowych odpowiedzialnych za uwagę, kontrolę impulsów, planowanie, organizację oraz regulację emocji.
Szacuje się, że ADHD występuje u około 5–7% dzieci na świecie. U części osób objawy utrzymują się również w dorosłości, choć często zmieniają swój charakter.
Jakie objawy powinny zaniepokoić rodziców dziecka w wieku wczesnoszkolnym?
Redakcja DCP:
Rodzice często zastanawiają się, czy zachowanie ich dziecka mieści się jeszcze w normie rozwojowej. Jakie objawy powinny skłonić ich do konsultacji?
Agnieszka Juszczyk-Mirek:
Każde dziecko jest ruchliwe, ciekawe świata i czasami impulsywne. O ADHD mówimy wtedy, gdy objawy są znacznie bardziej nasilone niż u rówieśników, utrzymują się przez dłuższy czas oraz wyraźnie utrudniają codzienne funkcjonowanie.
Najczęściej rodzice dzieci w wieku 6–10 lat zgłaszają następujące trudności:
- dziecko nie potrafi usiedzieć w miejscu nawet przez kilka minut,
- stale wierci się podczas lekcji,
- bardzo dużo mówi,
- przerywa innym,
- odpowiada zanim usłyszy całe pytanie,
- ma trudności z czekaniem na swoją kolej,
- szybko się nudzi,
- rozpoczyna wiele czynności, ale ich nie kończy,
- często gubi przybory szkolne,
- zapomina o zadaniach domowych,
- łatwo rozprasza się każdym bodźcem,
- nie wykonuje poleceń do końca,
- sprawia wrażenie, jakby nie słuchało,
- ma trudności z organizacją pracy,
- często popełnia błędy wynikające z nieuwagi.
Rodzice bardzo często mówią:
"Muszę powtarzać wszystko po pięć razy."
"On naprawdę chce zrobić zadanie, ale po dwóch minutach już zajmuje się czymś innym."
"W domu odrabianie lekcji trwa trzy godziny."
To są sygnały, które warto omówić ze specjalistą.
Czy ADHD zawsze oznacza nadmierną ruchliwość?
Redakcja DCP:
Wiele osób wyobraża sobie dziecko z ADHD jako bardzo ruchliwe. Czy tak jest zawsze?
Agnieszka Juszczyk-Mirek:
Nie. To jeden z najczęstszych mitów.
Obecnie wyróżniamy trzy obrazy kliniczne ADHD:
- ADHD z przewagą zaburzeń koncentracji uwagi
Dziecko:
- często "odpływa",
- marzy na lekcji,
- łatwo się rozprasza,
- zapomina o obowiązkach,
- jest spokojne,
- bywa określane jako nieśmiałe lub zamyślone.
Takie dzieci często pozostają niezdiagnozowane przez wiele lat.
- ADHD z przewagą nadruchliwości i impulsywności
Najbardziej charakterystyczne objawy to:
- ciągła potrzeba ruchu,
- bieganie,
- wspinanie się,
- trudność z siedzeniem,
- impulsywne zachowania,
- przerywanie rozmów,
- wybuchowość.
- ADHD – postać mieszana
To najczęściej rozpoznawany typ.
Występują jednocześnie:
- zaburzenia koncentracji,
- impulsywność,
- nadruchliwość.
Jak objawia się ADHD u nastolatków?
Redakcja DCP:
Rodzice często mówią, że wraz z dojrzewaniem objawy się zmieniają. Jak wygląda ADHD u nastolatków?
Agnieszka Juszczyk-Mirek:
To prawda. Nadmierna ruchliwość często stopniowo się zmniejsza, natomiast pojawiają się inne trudności.
Nastolatek może doświadczać:
- ogromnych problemów z organizacją nauki,
- odkładania wszystkiego na ostatnią chwilę,
- zapominania o sprawdzianach,
- trudności z planowaniem,
- częstego gubienia rzeczy,
- impulsywnego podejmowania decyzji,
- silnych emocji,
- wybuchów złości,
- trudności w kontrolowaniu frustracji,
- niskiej samooceny,
- przewlekłego stresu szkolnego.
Bardzo często słyszymy:
"Jest inteligentny, ale nie wykorzystuje swojego potencjału."
To zdanie wyjątkowo często opisuje młodzież z ADHD.
Jakie trudności w relacjach mogą mieć dzieci z ADHD?
Redakcja DCP:
Czy ADHD wpływa także na relacje z innymi dziećmi?
Agnieszka Juszczyk-Mirek:
Bardzo często.
Dzieci z ADHD zwykle chcą mieć przyjaciół, jednak impulsywność i trudności w regulacji emocji powodują, że relacje bywają niestabilne.
Najczęstsze problemy obejmują:
- przerywanie rozmów,
- trudność z przestrzeganiem zasad zabawy,
- dominowanie nad grupą,
- nadmierną impulsywność,
- obrażanie się,
- konflikty,
- wybuchy złości,
- nieumiejętność przegrywania,
- trudności z odczytywaniem sygnałów społecznych.
Niektóre dzieci zaczynają być odrzucane przez grupę rówieśniczą, co prowadzi do samotności, obniżenia poczucia własnej wartości, a czasem także do rozwoju zaburzeń lękowych lub depresyjnych.
Z jakimi trudnościami szkolnymi najczęściej zmagają się uczniowie z ADHD?
Agnieszka Juszczyk-Mirek:
Szkoła jest miejscem, w którym objawy ADHD stają się szczególnie widoczne.
Najczęściej obserwujemy:
- trudności z siedzeniem podczas lekcji,
- częste odwracanie uwagi,
- zapominanie zeszytów,
- niekończenie prac,
- liczne błędy wynikające z pośpiechu,
- problemy z czytaniem poleceń,
- trudności z organizacją materiałów,
- spóźnianie się z oddawaniem prac,
- konflikty z nauczycielami,
- słabsze wyniki mimo wysokiego potencjału intelektualnego.
To bardzo często prowadzi do narastającej frustracji zarówno dziecka, jak i jego rodziców.
Jeśli twoje dziecko zmaga się z podobnymi trudnościami, umów się na konsultacje z psychologiem w Dolnośląskim Centrum Psychoterapii ! Zapraszamy!
www.dcp.wroclaw.pl
Rejestracja : 71/332 36 70, info@dcp.wroclaw.pl
Dolnośląskie Centrum Psychoterapii ul. Powstańców Śląskich 28-30,Wrocław.
#adhd
#terapia dzieci
#psychologdzieci
#impulsywnosc
#DCP
#DolnoslaskieCentrumPsychoterapii
#psychologwroclaw
